संदेश

अगमोक्त लेबल वाली पोस्ट दिखाई जा रही हैं

वेदों में तंत्र सिद्धान्त

वेद में तन्त्र सिद्धान्त १. आगम साहित्य-सभ्यता के आरम्भ से चले आ रहे ३ प्रकार के स्रोत ग्रन्थों को आगम साहित्य कहते हैं- (१) वेद या निगम-इसमें मन्त्र-ब्राह्मण भाग, कल्प, रहस्य मार्जन आदि हैं। एवं वा अरेऽस्य महतोभूतस्य निःश्वसितमेतद्यदृग्वेदो यजुर्वेदः सामवेदो ऽथर्वाङ्गिरस इतिहास पुराण विद्या उपनिषदः श्लोकाः सूत्राण्यनुव्याख्यानानि व्याख्यानानि अस्यैवैतानि निःश्वसितानि। (बृहदारण्यक उपनिषद्, २/४/१०, शतपथ ब्राह्मण, १४/२/४/१०) एवमिमे सर्वेवेदा निर्मिताः, सकल्पाः, सरहस्याः, सब्राह्मणाः, सोपनिषत्काः, सेतिहासाः, सान्वाख्यानाः, सपुराणाः, सस्वराः, ससंस्काराः, सनिरुक्ताः, सानुशासनाः, सानुमार्जनाः, सवाकोवाक्याः॥ (गोपथ ब्राह्मण, पूर्व, २/९) ऋग्वेदं भगवोऽध्येमियजुर्वेदँ सामवेदमाथर्वणं चतुर्थमितिहासपुराणं पञ्चमं वेदानां वेदं पित्र्यँ राशिं दैवं निधिं वाकोवाक्यमेकायनं देवविद्यां ब्रह्मविद्यां भूतविद्यां क्षत्रविद्यां नक्षत्रविद्याँ सर्पदेवजनविद्यामेतद् भगवोऽध्येमि। (छान्दोग्य उपनिषद्, ७/१२) (२) पुराण-वेद का पूरक होने के कारण इसका उल्लेख भी वेद के अंग रूप में ही किया गया है।  ऋच सामानि छन्दांसि पु...